José van der Loop - Yogafilosofie

Podcast: Theosis - de vergoddelijking van de mens volgens de Philokalia

Sun, 15 Feb 2026 01:52:31 -0800

Podcast: Theosis - de vergoddelijking van de mens volgens de Philokalia

In deze podcast vertel ik over een kernbegrip uit de oosters-orthodoxe christelijke spiritualiteit: Theosis, of wel ‘de vergoddelijking van de mens’, we volgen de geschriften van de Philokalia. Wat betekent het om deel te hebben aan het leven van God? Hoe kan de mens werkelijk gemeenschap ervaren met de levende God, zonder dat het onderscheid tussen God en mens verdwijnt?

Je kunt de podcast hier beluisteren:

Vanuit de Byzantijnse traditie en de teksten van de Philokalia wordt Theosis niet als theorie, maar als levensweg ontvouwd. We staan stil bij het onderscheid tussen Gods wezen en Zijn energieën zoals uitgewerkt door Gregorius Palamas, en bij de diepe betekenis van begrippen als het innerlijk kenvermogen (nous), hart, waakzaamheid (nepsis) en innerlijke stilte (hesychia). Ook het Jezusgebed komt aan bod als concrete, doorleefde praktijk waarin via gebed het sacrale aangeraakt kan worden.

Theosis blijkt dus geen uitzonderlijke mystieke staat te zijn, maar een weg van leven: een weg van zuivering, aandacht en gebed, waarin de mens ruimte maakt voor de levende goddelijke werkelijkheid in zichzelf. De dominicaanse monnik Meister Eckhart uit de 13^e-14e eeuw stelt dit altijd mooi: ‘De Godheid deelt zich mede’. Dit roept de vraag op: wanneer en hoe kunnen wij als mens die levende Goddelijke Werkelijkheid in onszelf verstaan?

Podcast: Shanti - innerlijke vrede en harmonie

Sat, 18 Oct 2025 13:30:40 -0700

Podcast: Shanti - innerlijke vrede en harmonie

In deze podcast deel ik mijn inleiding voor de gespreksgroep van de Loge Utrecht van de Theosofische Vereniging van vrijdag 17 oktober 2025, met als thema Shanti – de betekenis en werking van innerlijke vrede en harmonie. Ik gebruikte een aantal klassieke geschriften zoals de Bhagavad Gita, de Upanishads en de yoga sutra’s van Patanjali.

Je kunt de podcast hier beluisteren:

De inleiding voerde van de oorsprong van het woord Shanti – van het Sanskriet sam, tot rust komen en verzoenen – en over de vrede die ontstaat wanneer de verbinding tussen Ātman en Brahman wordt bereikt, zoals beschreven in de Upanishads.

Maar waarom zijn we niet voortdurend in een staat van innerlijke vrede? In de Yoga Sūtra’s van Patañjali worden vijf klesha’s genoemd, die je kunt zien als de oorzaken van niet-vrede in jezelf: onwetendheid, ik-ben-heid, aantrekking, afkeer en gehechtheid aan het leven zelf.

De yoga- en Vedanta tradities reiken ons een aantal louterende paden die ons kunnen bevrijden van de klesha’s. Zoals de Sādhana Chatuṣṭaya uit de Advaita Vedānta, met kwaliteiten van gemoedsrust, verdraagzaamheid en diep vertrouwen in het Absolute, de geschriften en vooral je (diepste) Zelf.

Een bekend louterend pad is natuurlijk het 8-voudig pad uit de yoga Sutra’s van Patanjali, ik besprak de yama’s en niyama’s – de ethische disciplines – zoals geweldloosheid (ahimsa), tevredenheid (santoṣa) en zelfstudie (svādhyāya). Deze louterende paden bieden concrete handreikingen om uit onszelf uit de weg te halen wat vrede belemmerd.

Er is natuurlijk niet een enkel pad voor iedereen! Daarom verwijs ik naar meerdere beoefeningen zoals een praktijk van dagelijkse zelfreflectie, waar Elisabeth Haich in haar prachtige boek Inwijding over schrijft. En ook naar moderne benaderingen...Read More

Voor de nieuwe uitgave van het tijdschrift INZICHT schreef ik een artikel over een non-duale verkenning langs drie wegen: Advait...

Sun, 05 Oct 2025 05:15:45 -0700

Voor de nieuwe uitgave van het tijdschrift INZICHT schreef ik een artikel over een non-duale verkenning langs drie wegen: Advaita Vedanta, christelijke mystiek en boeddhisme. Het thema van deze uitgave is 'Wat heb je aan non-dualiteit? Het lijkt een logische vraag – vooral in een tijd waarin spiritualiteit vaak beoordeeld wordt op haar praktische waarde. Maar ze vraagt om een andere benadering: niet door haar direct te beantwoorden, maar door haar als vertrekpunt voor een verkenning te nemen.

In dit artikel volgen we de non-duale weg door drie geestelijke landschappen: de Advaita Vedanta van de Indiase filosoof Śaṅkara, de apofatische mystiek van Pseudo-Dionysius en Meister Eckhart, en de Mādhyamaka-school van het Mahāyāna-boeddhisme vanuit de invloed van de filosoof Nāgārjuna en de Yogācāra school. Elke benadering opent een andere toegang tot het fundamentele inzicht: de ogenschijnlijke tweedeling tussen zelf en wereld, God en mens, vorm en leegte, blijkt bij nadere beschouwing niet zo absoluut.

Door deze perspectieven naast elkaar te leggen ontstaat niet per se een eenduidig antwoord op de vraag wat non-dualiteit ons biedt, maar kunnen zich inzichten aan ons openbaren die ons verder brengen in begripsvorming en geestelijke ontwikkeling!

Je kunt het artikel hier lezen:

Het Zelf, de Grond en de Leegte

Een non-duale verkenning langs drie wegen: Advaita Vedanta, christelijke mystiek en boeddhisme

Inleiding

Wat heb je aan non-dualiteit? Het lijkt een logische vraag – vooral in een tijd waarin spiritualiteit vaak beoordeeld wordt op haar praktische waarde. Maar ze vraagt om een andere benadering: niet...Read More

Online lezing: ‘Yogapsychologie – een weg tot zelfontdekking’

Sun, 05 Oct 2025 03:19:45 -0700

Online lezing: ‘Yogapsychologie – een weg tot zelfontdekking’

Yogapsychologie gaat in op hoe het lichaam, de geest en de Ziel met elkaar zijn verbonden en laat ons onszelf kennen. Yogapsychologie omvat niet alleen de psychologie van de menselijke geest, maar biedt een transformatieve weg naar eenwording met het kosmische oneindige en tijdloze Bewustzijn.

Je kunt de lezing hieronder bekijken!

De yogatradities, Vedanta en theosofie bieden ons handvatten op deze weg tot zelfontdekking en het transformerende pad naar Zelfrealisatie. Deze tradities bevatten geweldige inzichten over het begrijpen van de diepere lagen in onszelf, onze innerlijke wereld en relatie tot het Absoluut Bewustzijn.

Volgens de yogatradities maar ook de theosofie en andere stromingen, bestaat de mens uit verschillende lagen of niveaus van bewustzijn. Deze meervoudigheid omvat het fysieke, emotionele, mentale en spirituele aspect van de mens. We gaan in deze lezing dieper in op het kennen van onszelf en methoden om de lagere aard of lichamen te overstijgen en onze hoogste (buddhi) intelligentie te cultiveren.

We laten ons inspireren door klassieke en moderne leraren zoals Krishnamurti, I.K. Taimni, Sri Ram, Ravi Ravindra, Annie Besant, Swami Sivananda en Sri Aurobindo, en eigentijdse therapeuten als Gabor Maté, Bessel van der Kolk, en anderen.

Onderwerpen in deze lezing:

Bewustzijn, het ego of ‘ik’ en Zelfrealisatie
Kennis van het Zelf cultiveren
Concepten uit de Veda’s en de yoga sutra’s van Patanjali zoals de aard van de denkgeest & gedachten, neigingen en patronen en meditatie en hoe daaraan voorbij te gaan
Werken met de samengestelde lagen van de mens - fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel
De werking van natuurkrachten in ons
Transformatieve methoden op de weg naar Zelfrealisatie

De lezing werd...Read More

Nāgārjuna en het concept van de leegte en afhankelijk bestaan

Sun, 07 Sep 2025 01:53:47 -0700

Nāgārjuna en het concept van de leegte en afhankelijk bestaan

In deze aflevering staat Nāgārjuna centraal, een van de belangrijkste filosofen uit de boeddhistische traditie, die waarschijnlijk in de tweede eeuw na Christus leefde. Over zijn leven is weinig met zekerheid bekend, maar zijn werk behoort tot de meest invloedrijke binnen het Mahāyāna-boeddhisme.

Hij wordt gezien als de grondlegger van de Madhyamaka School van de Middenweg. In zijn geschriften staan de begrippen leegte en het afhankelijk ontstaan centraal. Nāgārjuna laat zien dat verschijnselen geen vaste, zelfstandige natuur hebben, maar altijd ontstaan in afhankelijkheid van oorzaken en voorwaarden.

Ook komt in deze podcast de verbinding met de Prajñāpāramitā-teksten en de Avataṃsaka Sūtra aan bod, waarin het ideaal van de bodhisattva en de leer van de boeddhanatuur een centrale plaats innemen.

Nāgārjuna fascineert mij! Zijn ideeën, die leiden tot inzichten en zijn legende, waarin de ‘naga’s’, mytische slangen een belangrijke rol spelen. En tot slot omdat zijn manier van denken ons uitnodigt de inzichten van leegte & vorm, onafhankelijk ontstaan en de boedhanatuur in onszelf te onderzoeken.

Podcast: Vlucht, bid en zwijg – levens en leer van de vroege woestijnvaders en moeders

Sun, 08 Jun 2025 04:25:42 -0700

Podcast: Vlucht, bid en zwijg – levens en leer van de vroege woestijnvaders en moeders

In deze podcast sta ik stil bij de woestijnvaders en -moeders: mensen die zich terugtrokken uit de wereld, zich toelegden op gebed, stilte en ascese, en daarin een weg vonden van toewijding aan de godheid en Christus.

Onderwerpen in deze podcast omvatten onder meer wat het betekent het om een teruggetrokken leven in de woestijn te leiden. Hoe hebben deze vroege woestijnmonniken latere mystici als Meister Eckhart, Jan van Ruusbroec en Johannes van het Kruis met hun ideeën beïnvloedt? Hoe is de regel van Benedictus ontstaan? Was is de ‘Ladder van Goddelijke opklimming’ van Johannes Climacus?

De levens en leer van de woestijnvaders- en moeders raakt mij diep en ik houd van de eenvoud en absolute toewijding die zij ons brengen met hun mystieke weg.

Links en afbeeldingen

In de podcast benoem ik een aantal links en afbeeldingen, deze tref je onderstaand:

- De 'Theologia Mystica' of wel de mystieke theologie van Pseudo Dionisius de Aereopagiet met commentaren van Alan Watts https://archive.org/details/watts-1944-ps.-dionysius

- De BBC documentaire waarin de Engelse priester Peter Owen Jones naar een van de kluizenaarsgrotten gaat St. Anthony zijn laatste 43 jaar doorbracht. Onder leiding van een Koptische kluizenaar, father Lazarus el Anthony wordt hij geïntroduceerd in een van de grotten en brengt daar 21 dagen in eenzaamheid door. Hij filmt zichzelf daar en het is goed te zien hoe het woestijnleven je op jezelf terugwerpt. Een prachtige documentaire! Dit is de link: https://www.youtube.com/watch?v=9VjU_505i6E&t=960s

- Tot slot de afbeelding/iccon van de ladder van Goddelijke opklimming van Johannes Climacus:

Op 12 januari 2026 geef ik een (online)...Read More

Podcast ‘Een vrouw reist door Tibet’ – over het leven en werk van Alexandra David Néel

Sat, 24 May 2025 13:57:27 -0700

Podcast ‘Een vrouw reist door Tibet’ – over het leven en werk
van Alexandra David Néel

In deze podcast wil ik graag ingaan op het fascinerende leven van Alexandra David-Néel. Zij was een Franse ontdekkingsreizigster, oriëntaliste, schrijfster en vooral boeddhiste. Ze werd beroemd als de eerste westerse vrouw die in 1924 de tot dan toe voor buitenlanders verboden stad Lhasa in Tibet wist te bereiken. Haar hele leven kenmerkt zich door intellectuele nieuwsgierigheid, spirituele toewijding, een hang naar avontuur en een ongekende drang naar het onderzoeken van verschillende Oosterse stromingen. In haar twintiger jaren werd ze overigens lid van de Theosofische Vereniging, waar haar interesse voor het Oosten verder werd aangewakkerd.

Ik heb een aantal van haar boeken al jaren in de kast staan en wilde al een hele tijd een podcast over haar maken. Een van die boeken is Een vrouw reist door Tibet, waarin zij haar reizen beschrijft en ook de boeddhistische leer waar ze later nog zoveel over zou schrijven. Ik heb het boek met veel aandacht gelezen, net zoals haar meer filosofische en esoterische werk ‘De geheime leer van Tibetaanse boeddhistische sekten’, waar ik in deze podcast ook nader op inga.

In dit boek beschrijft Alexandra David-Néel de mondeling overgedragen leringen van Tibetaanse lama’s over karma, illusie en het ontstaan van verschijnselen. Daarbij klinkt de invloed door van Nāgārjuna, de Indiase filosoof die de leer van leegte en onderlinge afhankelijkheid binnen het Mahāyāna-boeddhisme formuleerde.

Je kunt de podcast hier beluisteren:

Je kunt het boek 'De geheime leer van Tibetaanse boeddhistische sekten' hier downloaden in het Engels: https://archive.org/details/secretoralteachi00davi_0

Op 22 september geef ik een lezing over ‘De...Read More

De werking van God in de mens: de innerlijke ervaring of het ‘Godgevoel’ van Etty Hillesum en Anker Larsen

Sun, 20 Apr 2025 04:06:52 -0700

De werking van God in de mens: de innerlijke ervaring of het ‘Godgevoel’ van Etty Hillesum en Anker Larsen
In deze podcast verkennen we de mystieke inzichten van twee bijzondere mystici:
Etty Hillesum en Anker Larsen. Twee totaal verschillende levens – een Joodse jonge vrouw in oorlogstijd en een Deense mysticus uit de twintigste eeuw – die eenzelfde ervaring beschrijven: de subtiele en krachtige, tedere, ruimtelijke aanwezigheid van het Goddelijke of Absolute in henzelf. Of zoals ik het zelf noem: 'Godgevoel.
Zij spreken niet over God als theologisch extern concept, maar als levende, innerlijk gevoelde Werkelijkheid. Niet van buitenaf, maar van binnenuit. Geen geloof in een hemel boven ons, maar een ervaring van een sacrale ruimte in ons. Een werkelijke ontmoeting en innerlijke relatie door wat Hillesum noemt ‘het zijn van een woning van God in de mens’, en wat Larsen ervaart als ‘het eeuwige gezicht’ in de stilte, die zij overigens beiden benoemen.
We verkennen hun woorden, hun intuïties, hun innerlijke werkelijkheid. Wat bedoelen ze met ruimte voor het Absolute in onszelf maken? Met beschikbaar zijn voor het heilige, voor dat wat groter is dan wijzelf, en toch intiemer dan ons eigen denken?
💫 Je kunt de aflevering hier beluisteren:
Op 12 mei geef ik ’s avonds een online lezing over 'Christelijke mystiek door de eeuwen heen - van de vroege woestijnmonniken tot aan de middeleeuwse- en moderne tradities'
Datum: maandag 12 mei
Tijd: van 19.30 tot 21.30 uur
Kosten – 15 euro - na betaling via Tikkie of per bank ontvang je een Zoom link
Locatie: online via Zoom
Aanmelden via: yogafilosofie@gmail.com
De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Theosofische Vereniging Nederland. Meer informatie: Read More

'De mystieke Grond van de Godheid in de Mens'Mystiek en non-dualisme volgens Meister Eckhart

Sat, 05 Apr 2025 03:25:50 -0700

'De mystieke Grond van de Godheid in de Mens'
Mystiek en non-dualisme volgens Meister Eckhart
Jaren geleden kocht ik in een Christelijke boekhandel aan de Lelygracht in Amsterdam, een boek van Meister Eckhart met een aantal van zijn preken en traktaten. ‘Over God wil ik zwijgen’ was de titel. Alleen de titel raakte en ontroerde mij al!
In deze podcast ga ik in op wat de Dominicaanse theoloog, mysticus en filosoof Meister Eckhart uit de late middeleeuwen bedoelt met zijn ideeën over de mystieke grond van de Godheid en de mens. Hij wordt vaak aangeduid als mysticus en in verband gebracht met non-dualistische denkbeelden.
Non-dualisme stelt: er is geen tweeheid, er is eenheid tussen de mens en het Absoluut Bewustzijn of de Godheid, zoals Meister Eckhart het Absolute noemt. Daarmee bedoelt hij dat de Godheid veelomvattender dan God, want de Godheid is volgens Eckhart zonder beperkingen, zonder concepten. God is nog steeds ‘iets’, zegt hij, de Godheid is ‘niets’ omdat het voorbij alles gaat. En men moet al het geschapene loslaten omdat dit vergankelijk en derhalve niet God is, want God is louter ‘zijn’, Niets.
In deze podcast verkennen we het begrip ‘grond’ zoals Meister Eckhart het gebruikt: in zijn preken, traktaten en scholastieke werken. De focus ligt op wat hij zegt over de relatie tussen de grond van God en de grond van de ziel, en wat deze eenheid impliceert voor zijn theologie, zijn mensbeeld en zijn mystieke visie. Waarbij de Godheid allesbehalve een statisch geheel is. Meister Eckhart beschrijft de Godheid als een Werkelijkheid die zichzelf onophoudelijk 'baart' in de mens.
In de podcast verwijs ik naar Lucepedia, de digitale theologische encyclopedie van de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit Tilburg. Zij bieden veel informatie uit geselecteerde online bronnen over theologie en samenleving, beschouwend-wetenschappelijk en...Read More

‘Karma, het causaal lichaam en het overstijgen van de dualiteit’

Sun, 23 Mar 2025 06:52:48 -0700

‘Karma, het causaal lichaam en het overstijgen van de dualiteit’
Recent gaf ik een lezing voor de Loge Rotterdam van de Theosofische Vereniging over ‘Karma, het causaal lichaam en het overstijgen van de dualiteit’. Als je het leuk vindt kan je hier de sheets van de lezing downloaden en de gebruikte bronnen. Voor de lezing heb ik vooral antroposofische en theosofische bronnen gebruikt. Hieronder tref je een korte samenvatting en onderaan een link naar de sheets van de lezing en pdf's van gebruikte bronnen.
De lezing ging in op het causaal lichaam als zetel van onze individuele ziel, de werking van de wet van karma, en hoe deze wet in ons werkt. Vervolgens kwam aan de orde hoe we zelf ook kunnen werken met ons karma via ‘karma oefeningen’ waarin we onder meer karmische patronen in onszelf kunnen ontdekken.
Het causale lichaam (zie afbeelding) is niet alleen de bron van onze vormgeving in elk leven, maar ook het blijvende innerlijke ‘voertuig’ dat we meenemen doorheen de incarnatiecyclus. In het causaal lichaam slaan we onze neigingen en patronen op. Het causale lichaam wordt gezien als drager van karma en voertuig of instrument van de ontwikkeling van onze ziel.
Vanuit dit perspectief bespraken we karma als een wetmatigheid, een fundamenteel, niet-willekeurig principe dat energieën in balans brengt. Niet als straf of beloning, maar als kosmische intelligentie die werkt via oorzaak en gevolg – individueel, collectief en kosmisch.
De theosoof Geoffry Farthing beschrijft in zijn publicatie ‘Aspecten van de Goddelijke Wet’:
‘Karma is gewoon handeling, een aaneenschakeling van oorzaken en gevolgen. Datgene wat elk gevolg aanpast aan zijn directe oorzaak; datgene wat onzichtbaar en feilloos deze gevolgen leidt om, als het gebied van hun werking, de juiste persoon op de juiste plaats te kiezen, is wat wij Karmische Wet noemen in de actieve wetten van Karma -...Read More